oyunlar

Fragman


HANGİSİ ?


YAZAN :Nikolay Vasilyeviç Gogol UYARLAYAN ve YÖNETEN : Tomris Çetinel

Oyun Tarihleri :


Özet


HANGİSİ?
Eserin konusu evliliktir. Evlilik hem sosyal statü, hem toplumun yaşam biçimi ve gelenekleri, hem sahip olunan mal mülk, giyim kuşam, fiziksel görünüş, hem kadın erkek aşkı, aile yaşamı ve çocuklar gibi birçok farklı yönüyle ele alınmak istenmiştir.
Patkolyosin evinde kanepeye uzanmış, artık evlenmesi gerektiğini düşünmektedir. Uşağını çağırır. Görücü kadının gelip gelmediğini ve evlilik için diktirdiği frakın hazırlanıp hazırlanmadığını sorar. Bu arada frakı neden diktirdiğinin terzi tarafından anlaşılıp anlaşılmadığını sorar. Kendi kendine mevkiine uygun frakın hangisi olması gerektiğine karar verir. Uşağına hazırlıkların tamamlanıp tamamlanmadığını sormaya devam ederken bu sırada bu hazırlıkları yaptırma nedeninin toplumda anlaşılıp anlaşılmadığını uşağından öğrenmeye çalışır. Bu sırada görücü kadın eve gelir. Patkolyosin her zamanki gibi evleneceği kızı anlatmasını ister. Çöpçatan kadın Fekla kızın güzelliğini, malını mülkünü ballandıra ballandıra anlatır.Fekla onu bulabileceği en iyi kısmetin bu kız olduğuna inandırmaya çalışırken Patkolyosin de işi uzatmaya çalışarak öbür gün yine gelip anlatmaya devam etmesini söyler. Fekla onu hemen gidip kızı görmeye ikna etmeye çalışır. Patkolyosin yine ertelemeye kalkınca Fekla saçlarına kırlar düştüğünü, artık yaşlanmaya başladığını söyler. Bu Patkolyosin’i telaşlandırır. Fekla elinde kız için başka talipler de olduğunu, onların da mevkiinin kendisinden üstün olduğunu söyleyince Patkolyosin iyice telaşlanarak aynada kendine bakmaya gider.
Bu sırada Patkolyosin’in arkadaşı gelir. Görücü kadını evde görünce ona kendisini evlendirdiği için çıkışır. Arkadaşının da evlenme niyetini anlayan Koçkarev onu evlendirme işini üzerine aldığını bildirir. Fekla’dan gelin adayının kim olduğunu ve oturduğu evi öğrenir. Çöpçatan kadını evden gönderir. Koçkarev arkadaşını bir an önce evlendirmek niyetindedir. Patkolyosin ise ertelemeye çalışır. Koçkarev arkadaşını bu işe özendirmeye çalışır. Evlenince evinin hayatının düzene gireceğini, güzel bir karısının olacağını söyler. Bunun üzerine evlenmenin hoşuna gideceğini düşünen Patkolyosin, Koçkarev hemen düğün hazırlıklarını ayarlayacağını söyleyince yine korkar. Vazgeçer. Koçkarev bu kez de çocuk sahibi olmanın ne güzel bir şey olacağını anlatarak onu ikna etmeye çalışır. Razı gelen Patkolyosin yine hemen kıyafet hazırlığının tamam olup olmadığına bakar. Arkadaşı acele edince yeniden vazgeçer. Bu sefer Koçkarev kızıp bağırarak hatta hakaret ederek amacına ulaşmaya çalışır.Ve zorla da olsa onu kızın evine gitmeye razı eder.
Gelin adayı Agafya Tihonovna halasıyla birlikte evinde evleneceği erkekle ilgili fal bakmaktadır. Halası onu bir tüccarla evlenmeye ikna etmeye çalışırken o soylu bir koca istemektedir. Çöpçatan kadın Fekla gelir. Yaptıklarını ve buluğu adayları süsleyerek anlatmaya başlar. Agafya adayların fiziksel görünüşlerini merak etmektedir. Halası Arina ise soylu değil tüccar bulması gerektiği konusunda ikna etmeye çalışır. Fekla ve Arina hangisinin daha üstün olduğu konusunda tartışırlar. Bu sırada kapı çalınır. Talipler gelmeye başlamıştır. Agafya hemen giysilerinin hazır olmadığını fark eder ve hazırlanmaya gider. Kapı açılır ve ilk gelen oldukça şişman bir mümeyyiz olan Omlet’tir. Beklemek üzere içeri alınan Omlet kızın çeyiz listesini kontrol eder. Bu sırada ikinci talip Anuçkin gelir. Omlet’e göre daha kibar bir adam olan Anuçkin Omlet’i kızın babası sanar. Omlet ise gelenin başka bir talip olduğunu anlar. Kapı çalınır ve üçüncü talip Jevakin gelir. Sicilya’da bulunmuş bir emekli deniz subayıdır. Hizmetçi kızdan elbisesindeki tüyleri tozları almak konusunda yardım isteyen Jevakin elbisesinin kumaşının kalitesini ve dayanıklılığını anlatmaya başlar. Hizmetçi Dunyaska’ya iltifatta bulunur ve aynada saçlarını düzeltmeye koyulur. Anuçkin Sicilya’nın nasıl bir yer olduğunu sorar. O da doğa görünümünü ve Sicilyalı kadınların güzelliğini anlatır. Anuçkin ise bu kadınların eğitim durumlarını merak eder. Jevakin de zerafetlerini ve kıyafetlerini anlatır. Anuçkin Sicilya’da ne dil konuşulduğunu sorar. Jevakin de Fransızca konuşulduğunu, hiç Rusça konuşulmadığını söyler. Omlet oranın köylülerinin nasıl olduğunu merak eder. Jevakin ise kendi gördüklerini, gondolcuları, kızları, İngiliz denizcilerini anlatmaya başlar. Omlet ve Jevakin tanışırlar. Jevakin Omlet’in ismini yanlış anlar, yemek yemekten bahsettiğini sanır. Bu sırada Fekla odaya girer. Kapı çalınır. Gelen Koçkarev ve Patkolyosin’dir. Fekla’yı gören Koçkarev onu yine kızdırmaktadır. Gelin adayını görmek için acele eden Koçkarev Agafya’nın odasının kapı deliğinden bakar. Yalnızca kumaşlar görür ve bir şey seçemez. Agafya’nın gelmekte olduğunu fark eden Koçkarev ve arkasındakiler kapı önünden dağılırlar. İçeri Agafya ve halası girer. Arina gelenlere ziyaret sebeplerini sorduğunda Omlet soruyla dalga geçerek kereste ve odun ticareti için geldiğini, Jevakin gazetedeki ilanı görüp hava güzel, otlar yeşilken gelip bakmaya karar verdiğini, Anuçkin ise kibarca komşu ziyareti için geldiğini söyler. Koçkarev Agafya’ya karısı tarafından uzaktan akraba olduklarını söyleyerek, ortak dostlarından bahsederek yakınlık kurmaya çalışır ve arkadaşı Patkolyosin’i tanıştırır. Mesleği konusunda onu övmeye başlar.
O sırada eve hala Arina’nın evlenmesi için Agafya’ya uygun gördüğü tüccar Starikov, Arina’ya selam vererek ve yün sattıklarını duyduğunu bahane ederek gelir. Fakat Agafya onu küçümseyerek buranın dükkan olmadığını söyler. Hala onu da buyur eder ve oturtur. Bütün grup havadan sudan konuşurken Omlet Agafya’ya düşüncesini sorar, nasıl birisini istediğini belirtmesini ister. Bir anda herkes kendini anlatmaya çalışır ve düşüncesini sorarken Agafya utanır ve kaçar. Fekla konukları akşam üstü tekrar çaya davet eder. Omlet bu durumdan hoşlanmaz, bu iş için fazla zaman harcamak niyetinde değildir. Koçkarev Patkolyosin’e kızın güzel olduğunu söyler. Jevakin’in de kızı güzel bulduğunu görünce işine engel olacağını anlayıp kızın hiç güzel olmadığını söyler. Omlet kızın burnunu büyük bulur. Anuçkin ise kibar toplumun görgüsünü, Fransızca’yı bilip bilmediğini merak eder. Bu sırada Anuçkin’in kendisinin de Fransızca bilmediği ama karısının mutlaka bilmesini istediği ortaya çıkar. Talipler sırayla evden çıkarlar. Patkolyosin ve Koçkarev evde kalır. Koçkarev kızı beğenip beğenmediğini sorduğunda, biraz önce diğer adayların yaptığı yorumlardan etkilenerek beğenmediğini öğrenir. Koçkarev yine onu kızın güzel olduğuna ikna etmeye çalışır. Patkolyosin hemen fikrini değiştirir ve arkadaşına inanır. Koçkarev hemen harekete geçmek ister ve Patkolyosin’den daha sonra vazgeçmeyeceğine dair söz alır. Patkolyosin ise gerçekten evlenmek istemektedir ama yine de korkmaktadır.
Başka bir odada kendi başına adayları değerlendiren Agafya karar verememektedir. Tüm adayların en iyi yönlerini alıp birleştirse işinin çok kolay olacağını düşünür. Kendi kendine kura çekerek karar vermeye çalışan Agafya’yı gören Koçkarev kendi arkadaşını seçmesini söyler. Kendi dostunu över, diğer adayları ise kötüler, kavgacı olduklarını ve onları reddetmesi gerektiğini söyler.
Akşam üzeri tekrar gelen talipler Agafya’nın kararını öğrenmek istediğinde Agafya onları nasıl reddedeceğini bilemez. Önce bahaneler uydurur sonra defeder. Omlet’in kızdığını görünce Koçkarev’in söylediklerini düşünerek kendisini döveceğini sanar ve kaçar. Odada kalan damat adayları bu sırada gelen Koçkarev’e, akrabası olması nedeniyle Agafya’yla ilgili sorular sorarlar. Koçkarev Omlet’e belirtildiği gibi malının mülkünün olmadığını, Anuçkin’e kızın Fransızca bilmediğini söyler. Bunun üzerine içeri gelen Fekla’ya kendilerine yalan söylediği için kızarak giderler. Jevakin ise Koçkarev’den kendisini bu kızla evlendirmesini ister. Diğerleri gibi ondan kurtulamayacağını anlayan Koçkarev kabul ettiğini söyleyerek evine gitmesini öğütler. Saklandığı yerden Koçkarev’in kendisini Agafya’ya kötülediğini duyan Jevakin ortaya çıkar. Agafya’ya kendisini kıyafetlerini, yakışıklılığını anlatmaya çalışır. Fakat Agafya onu dinlemez.
Koçkarev Patkolyosin’e Agafya’nın diğer adayları reddetme sebebinin kendisini seçmesi olduğunu ve ona hemen kalbini açması gerektiğini söyler. Agafya geldiğinde Patkolyosin’in kendisine aşık olduğunu söyler. Agafya’ya ise biraz çekingen olan Patkolyosin’i konuşturmasını söyler. Düğün hazırlıklarını yapmaya gittiğini söyleyerek onları yalnız bırakır.
Havadan sudan konuşurlar. Patkolyosin konuyu açamaz ve yine bir sonraki sefer konuşmak üzere ayrılırken, Agafya ondan hoşlanmıştır. Koçkarev eve gitmekte olan Patkolyosin’i yakalar. Bir saat içinde kiliseye gideceklerini söyler. Patkolyosin ise en az bir ay beklemek gerektiğini düşünmektedir. Koçkarev bugün evlenmesi için ona yalvarır, sonra kızar ama işe yaramaz. Patkolyosin gider.
Agafya hem sürekli Patkolyosin’i düşünmeye başlamıştır. Hem bir anda değişecek olan hayatı ve yaptığı seçimle belirlenecek geleceğinin getirdiği bilinmezlikle endişelidir. Koçkarev Patkolyosin’i zorla Agafya’yla konuşmak üzere gönderir. O evlenme teklif edemeyince kendisi söze girer ve Patkolyosin yerine evlenme teklif eder. Her ikisini de razı eden Koçkarev konukların gelmekte olduğunu, hazırlıkların yapıldığını belirtir. Agafya gelinliğini giymeye gider.
Patkolyosin sonuçtan memnun olmuştur. Koçkarev hazırlıkları kontrol etmek üzere çıkar. Patkolyosin kendini hazır hissetmektedir fakat düşündükçe tereddüt ve endişeleri ağır basmaya başlar. Pencereden atlayarak kaçar.
Bilet Al

Fotoğraflar